Vitrektomi

Vitrektomi işlemi, hastanın göz durumunun dikkatli bir şekilde değerlendirilmesi ve görme sorununun nedeninin belirlenmesiyle başlar. Ameliyat genellikle sedasyon eşliğinde lokal anestezi altında, bazı durumlarda ise genel anestezi altında gerçekleştirilir. Cerrah, gözün beyaz kısmında (sklera) birkaç küçük kesi (tipik olarak her biri yarım milimetreden daha dar üç kesi) yapar. Bu kesilerden çok ince cerrahi aletler yerleştirilir; bunlar arasında vitreusu çıkarmak için bir kesme ve emme aleti (vitrektor), gözün içini görmek için bir ışık kaynağı ve ameliyat sırasında göz basıncını ve şeklini korumak amacıyla sıvı enjekte eden başka bir alet bulunur. Vitreus çıkarıldıktan sonra cerrah, kanamayı veya skar dokusunu temizlemek, lazer ya da kriyoterapi kullanarak retina dekolmanını onarmak veya retinadaki delikleri kapatmak gibi altta yatan retina sorununu ele alır. Ameliyatın sonunda boşluk, iyileşme döneminde retinayı yerinde tutmaya yardımcı olmak için steril serum fizyolojik, bir gaz veya hava kabarcığı ya da silikon yağ ile doldurulabilir. Küçük kesiler gerekirse dikişlerle kapatılır, ancak çoğu zaman kendiliğinden kapanır. Ameliyattan sonra göze bir kapama ya da koruyucu yerleştirilir.

Vitrektominin kendisi semptomlara neden olmaz; bunun yerine, görmeyi etkileyen semptomlara yol açan patolojik durumların tedavisidir. Vitrektomi gerektirebilecek semptomlar ve altta yatan nedenleri şunları içerir: Semptomlar:

• Ani veya kademeli görme kaybı: Kısmi veya tam olabilir.
• "Işık çakmaları" görme: Çevresel görmede ani ışık çakmaları hissi.
• "Uçuşan cisimlerin" (floaters) ani ortaya çıkması veya belirgin şekilde artması: Görme alanında hareket eden siyah lekeler, iplikler veya "örümcek ağları" görme.
• Görme alanının bir kısmını kapatan koyu bir perde veya gölge: Retina dekolmanına işaret edebilir.
• Gözlükle düzelmeyen bulanık veya puslu görme.
• Bozuk veya dalgalı görme (Metamorfopsi): Özellikle merkezi görmede.

Nedenler (Vitrektomi gerektirebilecek durumlar):

• Proliferatif Diyabetik Retinopati: Retinada ve vitreusta, kanamaya ve retinayı çeken skar dokusuna neden olabilen anormal yeni kan damarlarının oluşumu.
• Vitreus Kanaması: Işığı engelleyen ve ciddi bulanık görmeye neden olan, vitreus humorda kan birikmesi. Diyabetik retinopati, retina yırtıkları veya göz yaralanmalarından kaynaklanabilir.
• Retina Dekolmanı: Retina tabakasının, altındaki destekleyici tabakalardan ayrılması; derhal tedavi edilmezse kalıcı görme kaybını tehdit eder.
• Makula Deliği: Makulada (retinanın keskin merkezi görmeden sorumlu merkezi) oluşan ve görme bozukluğuna ve merkezi görme kaybına neden olan bir delik.
• Epiretinal Membran: Retinanın yüzeyinde oluşan, kırışmasına ve görmenin bozulmasına neden olan ince bir doku tabakası.
• Endoftalmi: Enfeksiyon etkenlerini temizlemek ve doğrudan antibiyotik enjekte etmek için vitreusun çıkarılmasını gerektiren, göz içinde ciddi bir bakteriyel veya mantar enfeksiyonu.
• Ciddi göz yaralanmaları: Göz içinde yabancı cisimlere, şiddetli kanamaya veya retina ve vitreusta hasara yol açabilir.
• Katarakt ameliyatı sonrası komplikasyonlar: Lens parçalarının vitreus boşluğuna düşmesi gibi.

Vitrektomi gerektirebilecek durumların tanısı, kapsamlı bir göz muayenesi ve ayrıntılı bir tıbbi öykü ile başlar. Tanı yöntemleri şunları içerir:

• Dilate fundus muayenesi: Gözbebeği özel damlalarla genişletildikten sonra doktor, büyüteç araçları ve bir ışık kaynağı kullanarak retinayı, optik siniri ve vitreus humoru inceler.
• Oküler Ultrason: Özellikle yoğun kanama veya vitreustaki bulanıklık nedeniyle retina net olarak görüntülenemediğinde faydalıdır.
• Optik Koherens Tomografi (OKT): Retina, makula ve vitreusun yüksek çözünürlüklü kesitsel görüntülerini sağlar; makula deliklerinin, epiretinal membranların ve retina şişmesinin tanısı için gereklidir.
• Floresein Anjiyografi: Bir damara boya enjekte edilir ve kan dolaşımını değerlendirmek ve anormal kan damarlarını veya sızıntıları saptamak için retina fotoğraflanır.

Bu durumların ana tedavisi vitrektomi işlemidir. Tedavi aşamaları şunları içerir:

• Ameliyat öncesi değerlendirme: Gerekli muayeneleri, ameliyatın ayrıntılarının, olası risk ve yararlarının, kullanılan anestezi türünün ve beklenen iyileşme süresinin görüşülmesini içerir.
• Ameliyat: Uygun anestezi altında steril bir ameliyathanede gerçekleştirilir. Cerrah küçük kesiler yapar, vitreus humoru, anormal maddeleri veya skar dokusunu çıkarır, retinada gerekli onarımları yapar ve ardından boşluğu bir yerine geçen madde (serum fizyolojik, gaz veya silikon yağ) ile doldurur.
• Ameliyat sonrası bakım: Hastaya göz damlaları (antibiyotikler ve anti-enflamatuarlar) ve gerektiğinde diğer ilaçlar verilir. Retinanın sabitlenmesine yardımcı olmak için gaz kabarcığı veya silikon yağ kullanıldıysa, bazı hastaların birkaç gün veya hafta boyunca belirli bir baş pozisyonunu (ör. yüzüstü) koruması gerekebilir.
• İyileşme: Hasta, ameliyattan sonraki ilk birkaç günde biraz ağrı veya hafif rahatsızlık ve bulanık görme yaşayabilir. Gaz kabarcığı emildikçe (kullanıldıysa) veya silikon yağ çıkarıldıkça (daha sonraki bir ameliyatta gerekliyse) görme zamanla kademeli olarak iyileşir.
• Takip randevuları: İyileşme sürecini izlemek, göz basıncını ölçmek ve retinanın tedaviye yanıtını değerlendirmek için göz doktoruyla tüm takip randevularına gitmek çok önemlidir.
• Silikon yağın çıkarılması (kullanıldıysa): Silikon yağ kullanıldıysa, retina birkaç ay sonra stabilize olduğunda onu çıkarmak için başka bir cerrahi işlem gereklidir.