Göz Kası Cerrahisi

Göz kası cerrahisi süreci, kaymadan sorumlu kasların ve gereken düzeltme derecesinin belirlenmesi için göz durumunun kapsamlı bir değerlendirmesiyle başlar. Cerrahi genellikle çocuklarda ve çoğu yetişkinde genel anestezi altında, bazı yetişkinlerde ise sedasyonla lokal anestezi altında yapılır. Bazı durumlarda, cerrahiden hemen sonra hizalamayı ince ayarlamak için ayarlanabilir dikişler kullanılabilir. Cerrah, altındaki göz kaslarına ulaşmak için gözün beyaz kısmını (sklera) örten ince zar olan konjonktivada küçük bir kesi yapar. İki temel işlem vardır: bir kasın gözdeki orijinal yapışma noktasından ayrılıp daha geriye yeniden dikilerek zayıflatılması (geriletme/Recession), bu kasın çekme kuvvetini azaltır; veya kasın küçük bir bölümünün çıkarılıp orijinal konumuna yeniden dikilerek güçlendirilmesi (kısaltma/Resection), bu da kası daha kısa ve daha güçlü hale getirir. Cerrahi, bir veya her iki gözde bir ya da daha fazla kas üzerinde çalışmayı içerebilir. Konjonktivadaki kesi, ince ve kendiliğinden eriyen dikişlerle kapatılır. Cerrahi, karmaşıklığa ve ayarlanan kas sayısına bağlı olarak genellikle 30 dakika ile iki saat arasında sürer.

Göz kası cerrahisinin kendisi semptomlara neden olmaz; aksine, şaşılık ve onunla ilişkili durumların bir tedavisidir. Bu işlemle tedavi edilen semptomlar ve altta yatan nedenleri şunlardır: Diğer tedaviler başarısız olduğunda cerrahi girişim gerektiren şaşılığın başlıca semptomları:

• Gözlerde belirgin hizasızlık: Bir göz, diğerine kıyasla (içe, dışa, yukarı veya aşağı) kaymış görünür.
• Çift görme (Diplopi): Tek bir nesnenin iki görüntüsünün görülmesi; bu, geç başlangıçlı şaşılık veya yetişkinlerde düzeltilmemiş şaşılık durumlarında daha yaygındır.
• Derinlik algısında güçlük: Gözlerin birlikte etkili bir şekilde çalışamaması nedeniyle.
• Göz yorgunluğu ve baş ağrıları: Özellikle uzun süre okurken veya odaklanırken.
• Başı eğme veya bir gözü kapatma: Net görme sağlamak veya çift görmeyi önlemek amacıyla.
• Ambliyopi (Göz Tembelliği): Küçük çocuklarda beyin, çift görmeyi önlemek için kayan gözden gelen görsel sinyali baskılayabilir; erken tedavi edilmezse bu gözde görme azalmasına yol açar.

Gerektiğinde kas cerrahisini zorunlu kılan, şaşılığa yol açan nedenler:

• Göz kaslarında dengesizlik: Her gözü hareket ettiren altı kasın gücünde veya işlevinde koordinasyon eksikliği; en yaygın nedendir.
• Nörolojik sorunlar: Serebral palsi, inme, beyin tümörleri veya kafa yaralanmaları gibi durumlar nedeniyle göz kaslarını kontrol eden sinirlerin hasar görmesi.
• Düzeltilmemiş belirgin kırma kusurları: Özellikle çocuklarda yüksek hipermetropi; odaklanmak için göz kaslarının aşırı çaba göstermesi nedeniyle gözün içe kaymasına (Ezotropya) yol açabilir.
• Gözü etkileyen bazı tıbbi durumlar: Konjenital katarakt veya bir gözdeki görmeyi etkileyen retina hastalıkları gibi; beynin göz hizasını koruma yeteneğini bozar.
• Konjenital veya edinsel şaşılık: Şaşılık bazen doğumda ya da yaşamın ilk birkaç ayında ortaya çıkar (konjenital) veya yukarıda belirtilen nedenlerle çocuklukta ya da yetişkinlikte daha sonra gelişebilir (edinsel).
• Genetik faktörler: Ailede şaşılık öyküsü bulunabilir.

Şaşılığın tanısı ve göz kası cerrahisi ihtiyacının belirlenmesi, kapsamlı bir göz muayenesine ve göz kası işlevinin hassas değerlendirilmesine dayanır. Tanı adımları şunlardır:

• Eksiksiz tıbbi öykü: Ailede göz hastalıkları ve şaşılık öyküsü dahil.
• Görme keskinliği testi: Her gözdeki görme bozukluğunun derecesini belirlemek için.
• Kapsamlı göz muayenesi: Şaşılığa neden olabilecek veya tedaviyi etkileyebilecek başka hastalıkların bulunmadığından emin olmak için gözün ön ve arka kısımlarının incelenmesini içerir.
• Göz hizası ve hareketinin değerlendirilmesi: Farklı bakış konumlarındaki kayma açısını ölçmek için Örtme Testi (Cover Test) ve Prizma Adaptasyon Testi gibi çeşitli testler kullanılır.
• Binoküler görmenin değerlendirilmesi: 3B görme yeteneği dahil.

Gözlüklere veya göz egzersizlerine yanıt vermeyen şaşılığın birincil tedavisi göz kası cerrahisidir. Tedavi aşamaları:

• Ameliyat öncesi değerlendirme: Düzeltilmesi gereken kaslar ve düzeltme miktarı, şaşılığın hassas ölçümlerine dayanarak belirlenir. Cerrahinin hedefleri, olası riskler ve yararlar, kullanılacak anestezi türü ve beklenen iyileşme süresi hasta veya ebeveynleriyle görüşülür.
• Cerrahi: Uygun anestezi altında steril bir ameliyathanede gerçekleştirilir. Cerrah, konjonktivadaki küçük kesiler aracılığıyla göz kaslarında gerekli ayarlamaları (zayıflatma veya güçlendirme) yapar.
• Ameliyat sonrası iyileşme: Göz üzerine birkaç saatliğine bir kapama ya da koruyucu siper yerleştirilir. Hasta birkaç gün veya hafta boyunca gözde bir miktar ağrı, rahatsızlık, kızarıklık ve şişlik yaşayabilir. İyileşmeye yardımcı olmak için göz damlaları (antibiyotikler ve anti-inflamatuar ilaçlar) reçete edilir.
• Takip randevuları: İyileşme sürecini izlemek ve cerrahi sonrası göz hizasını değerlendirmek için göz doktoruyla yapılacak takip randevularına katılmak önemlidir. Bazı yetişkin vakalarda, ayarlanabilir dikişler kullanılarak ameliyattan sonraki ilk gün dikişlerde küçük ayarlamalar yapılabilir.
• Cerrahi sonuçlar: Cerrahi çoğunlukla göz hizasını iyileştirmede etkilidir, ancak bazı durumlarda özellikle karmaşık şaşılıkta veya kaymaların zamanla nüksettiği vakalarda optimal sonuçlara ulaşmak için ek cerrahi gerekebilir. Bazı hastaların altta yatan kırma kusurlarını düzeltmek için cerrahiden sonra gözlük takmaya devam etmesi gerekebilir.