Ultrason Görüntüleme

Ultrason taraması; bir işlem birimi, bir görüntü ekranı ve sonografın ya da hekimin tutarak hastanın cildinde incelenecek bölgenin üzerine yerleştirdiği bir transdüserden oluşan bir cihaz kullanılarak gerçekleştirilir. Transdüser yerleştirilmeden önce, ses dalgalarının iletimini kolaylaştırmak ve transdüser ile cilt arasında hava boşluklarını önlemek için cilde özel su bazlı bir jel uygulanır. Transdüser, vücuda kısa ses dalgası darbeleri gönderir ve bu dalgalar farklı dokular arasındaki sınırlarla (örneğin sıvı ile katı doku arasında) karşılaştığında, bir kısmı eko olarak geri yansır. Transdüser bu geri dönen ekoları yakalar ve bunları, yorumlayıp gerçek zamanlı olarak ekranda görüntülenen görüntülere dönüştüren bilgisayara gönderir. Transdüser, farklı açılardan birden fazla kesitsel görüntü yakalayabilir. Damarlardaki kan akışını değerlendirmek için Doppler ultrasonu ve (özellikle gebelikte) üç boyutlu veya hareketli görüntüler oluşturmak için 3B/4B ultrason gibi özel ultrason türleri vardır. Ultrason, iyonlaştırıcı radyasyon kullanmaz ve hamile kadınlar ile çocuklar için güvenli kabul edilir.

Ultrason görüntüleme, iç organ ve dokulardaki sorunlarla ilişkili çok çeşitli belirtileri değerlendirmek ve bunların altında yatan nedenleri belirlemek için kullanılan bir tanı aracıdır. Taramanın kendisi belirtilere yol açmaz; hastanın şikâyetinin nedenini teşhis etmeye yardımcı olmak veya bilinen bir durumu izlemek için yapılır. Bir hekimin ultrason taraması istemesine yol açabilecek belirtiler veya şikâyetler şunları içerir:

• Karın, pelvis veya böğürde ağrı: Safra taşları veya böbrek taşları, apandisit ya da jinekolojik sorunlar gibi ağrı nedenlerini belirlemek için.
• Açıklanamayan şişlik veya yumrular: Vücudun farklı bölgelerinde, kitlelerin, apselerin veya sıvı birikimlerinin varlığını değerlendirmek için.
• Kadınlarda anormal vajinal kanama veya pelvik ağrı: Rahmi, yumurtalıkları ve fallop tüplerini değerlendirmek için.
• İdrar yolu sorunları: İdrar yapmada güçlük veya idrarda kan gibi durumlarda böbrekleri, üreterleri ve mesaneyi değerlendirmek için.
• Tiroid bezi veya boyundaki lenf düğümleriyle ilgili sorunlar: Bunların boyutunu, şeklini ve herhangi bir kitlenin varlığını değerlendirmek için.
• Damar sorunlarını düşündüren belirtiler: Bacak şişmesi veya ağrısı gibi, damarsal Doppler ultrasonu kullanarak kan pıhtılarını değerlendirmek için.
• Gebelik takibi: Fetüsün büyümesini ve gelişimini ve annenin sağlığını değerlendirmek için.
• Eklemlerde, kaslarda veya tendonlarda ağrı ya da şişlik: Yaralanmaları veya iltihabı değerlendirmek için.

Ultrason görüntülemenin teşhis edilmesine veya değerlendirilmesine yardımcı olabileceği, bu belirtilerin altında yatan nedenler şunları içerir:

• Taşlar: Safra kesesinde, böbreklerde veya idrar yolunda.
• İltihap: Apandis, safra kesesi, böbrekler veya pelvis gibi organlarda.
• Apseler ve sıvı birikimleri.
• Tümörler ve kistler: Çeşitli organlarda (böbrekler, karaciğer, yumurtalıklar, rahim, meme, tiroid vb.).
• Damar sorunları: Derin ven trombozu, arter darlığı veya anevrizmalar gibi.
• Gebelik ve gebeliğin seyrinin ve fetüs ya da anneyle ilgili olası sorunların izlenmesi.
• Böbrek, karaciğer, dalak ve pankreas hastalıkları.
• Kadın ve erkek üreme sistemi sorunları (prostat, testisler).
• Kas, tendon ve bağ yaralanmaları.
• Yumuşak dokularda yabancı cisim varlığı.

Ultrason görüntüleme ile "teşhis", cihazın ürettiği gerçek zamanlı görüntülerin bir radyolog veya ilgili organda uzmanlaşmış bir hekim (örneğin gebelik için bir kadın hastalıkları ve doğum uzmanı ya da kalp için bir kardiyolog) tarafından yorumlanmasına dayanır. Görüntüler, iç yapıları, bunların hareketini ve (Doppler kullanılarak) kan akışını gösterir; böylece hekimin herhangi bir anormalliği, boyut veya şekil değişikliğini, kitleleri, anormal sıvıları ya da kan akışıyla ilgili sorunları belirlemesine olanak tanır. Ultrason, belirtilere ve klinik muayeneye dayalı şüpheli tanıların doğrulanmasına veya dışlanmasına önemli ölçüde katkıda bulunur.

"Tedavi", ultrason görüntüleme işleminin kendisi değil, ultrason sonuçları aracılığıyla ulaşılan teşhise dayanarak tedavi eden hekim tarafından geliştirilen tedavi planıdır. Ultrason ayrıca bazı durumların izlenmesinde ve terapötik işlemlerin yönlendirilmesinde önemli bir rol oynar. Taramadan sonraki aşamalar şunları içerir:

• Sonuçların yorumlanması: Hekim görüntüleri inceler ve bir tanı raporu yazar.
• Sonuçların tedavi eden hekimle görüşülmesi: Tedavi eden hekim, tarama sonuçlarını ve bunların hastanın durumu açısından ne anlama geldiğini hastaya açıklar ve sorularını yanıtlar.
• Bir tedavi planı geliştirilmesi: Teşhise dayanarak hekim; ilaç, yaşam tarzı değişiklikleri, ek tıbbi işlemler veya cerrahi olsun, uygun tedaviyi önerir.
• Durumun izlenmesi: Bazı durumlarda, bir kistin boyutunu, iyi huylu bir tümörün ilerlemesini veya kronik bir durumun tedaviye yanıtını izlemek için periyodik ultrason taramaları yapılır.
• İşlemlerin yönlendirilmesi: Ultrason; şüpheli bölgelerden doku örnekleri almak için biyopsi iğnelerini yönlendirmek, eklemlere veya yumuşak dokulara belirli ilaçların enjeksiyonlarını yönlendirmek ya da birikmiş sıvıların boşaltılmasına yardımcı olmak için kullanılabilir.
• Tedavi etkinliğinin değerlendirilmesi: Ultrason, tedavi başladıktan sonra bir durumun düzelmesini izlemek için kullanılabilir.