Mamografi

Mamografi genellikle bir görüntüleme kliniğinde, mamografi konusunda uzmanlaşmış bir teknisyen tarafından gerçekleştirilir. Hastadan belden yukarısını soyunması ve bir önlük giymesi istenir. Meme, mamografi cihazındaki özel bir platforma yerleştirilir ve röntgen görüntüsü alınırken birkaç saniye boyunca iki şeffaf plastik plaka arasında nazikçe sıkıştırılır. Genellikle her memenin iki görüntüsü alınır (biri yukarıdan aşağıya, biri yandan) ve belirli bir alanın daha iyi değerlendirilmesi gerekiyorsa ek görüntüler alınabilir. Sıkıştırma, meme dokusunu düzleştirip yaymaya ve kalınlığını azaltmaya yardımcı olur; bu da gereken radyasyon dozunu düşürür, görüntü kalitesini ve ayrıntısını artırır ve küçük değişikliklerin saptanmasını kolaylaştırır. Bazı kadınlar sıkıştırma sırasında rahatsızlık veya hafif ağrı hissedebilir, ancak bu çok kısa sürer. 2D dijital mamografi ve 3D mamografi (tomosentez) dâhil farklı mamografi türleri vardır; tomosentez, memenin üç boyutlu bir görüntüsünü yeniden oluşturmak için farklı açılardan birden fazla görüntü sağlar ve özellikle yoğun meme dokusu durumlarında yararlı olabilir.

Mamografi, belirti olsun ya da olmasın meme sağlığını değerlendirmek ve herhangi bir anormal değişikliği saptamak için kullanılan tanısal ve önleyici bir işlemdir. Mamografi yaptırma nedenleri (hem rutin tarama hem de tanı için) şunları içerir:

• Rutin Tarama (Tarama Mamografisi): Herhangi bir belirti ortaya çıkmadan önce meme kanserinin erken tespiti için belirli yaş gruplarındaki kadınlarda periyodik olarak yapılır (öneriler tıbbi kılavuzlara göre değişir). Amaç, tümörleri küçük ve daha tedavi edilebilir durumdayken saptamaktır.
• Meme kanseri için risk faktörlerinin varlığı: Meme veya yumurtalık kanserine ilişkin güçlü bir aile öyküsü, kişisel meme kanseri öyküsü ya da riski artıran bazı genetik mutasyonların varlığı gibi.
• Tanısal Değerlendirme (Tanısal Mamografi): Hastanın fark ettiği veya klinik muayene sırasında saptanan memedeki belirtileri ya da anormal işaretleri değerlendirmek veya daha önceki bir rutin mamografide saptanan anormal bulguları değerlendirmek için yapılır.

Bir hekimin tanısal mamografi istemesine yol açabilecek belirtiler veya işaretler şunları içerir:

• Memede veya koltuk altında yeni bir kitlenin veya kalınlaşmanın varlığı: Ağrılı ya da ağrısız olması fark etmeksizin.
• Memenin boyutunda veya şeklinde değişiklik.
• Meme derisinde değişiklikler: Kızarıklık, şişlik, çukurlaşma veya portakal kabuğuna benzeme gibi.
• Meme başında değişiklikler: Meme başının içe çökmesi, meme başı çevresinde döküntü veya meme başından anormal akıntı (özellikle kanlıysa ya da tek meme başından kendiliğinden geliyorsa) gibi.
• Adet döngüsüyle ilişkili olmayan, kalıcı meme veya koltuk altı ağrısı.
• Bir hekim tarafından yapılan klinik meme muayenesinde değişiklikler.

Mamografi kullanılarak yapılan "Tanı", meme röntgen görüntülerinin bir radyolog (meme görüntülerini okuma konusunda uzman) tarafından yorumlanmasına dayanır. Radyolog; iyi huylu veya kötü huylu bir tümöre işaret edebilecek anormal yoğunlukta alanları, kitleleri, kalsifikasyonları (küçük kalsiyum birikimlerini) ya da meme dokusundaki yapısal bozulmaları arar. Herhangi bir yeni değişikliği saptamak için mevcut görüntüler önceki görüntülerle (varsa) karşılaştırılır.

"Tedavi", mamografi işleminin kendisi değil; mamografi sonuçları sayesinde ulaşılan tanıya dayanarak tedaviyi yürüten hekim tarafından geliştirilen tedavi planıdır ve tanıyı doğrulamak için çoğu zaman ileri incelemeler gerektirir. Mamografi, erken tespitte kritik bir rol oynar ve hastalığın daha erken evrelerinde tedaviye başlanmasına olanak tanır. Mamografi sonrasındaki aşamalar şunları içerir:

• Sonuçların yorumlanması: Radyolog görüntüleri analiz eder ve bulguları tanımlayan, bunları kanser olasılığını gösteren ve bir sonraki adımı öneren BI-RADS (Meme Görüntüleme Raporlama ve Veri Sistemi) kullanarak sınıflandıran bir rapor yazar.
• Sonuçların hastaya ve hekime iletilmesi: Rapor tedaviyi yürüten hekime gönderilir ve hasta sonuçlar hakkında bilgilendirilir. Anormal bulgular durumunda takip için hasta ve hekimle iletişime geçilir.
• Ek incelemeler (gerekirse): Mamografi şüpheli bir alan gösterirse hekim; büyütülmüş görüntülerle tanısal mamografi, kitleleri (katı veya kistik) daha iyi değerlendirmek için meme ultrasonu ya da belirli durumlarda meme MR'ı gibi ek incelemeler önerebilir.
• Biyopsi: Ek incelemelerden sonra hâlâ kanser şüphesi varsa, şüpheli dokudan küçük bir örnek alınır (biyopsi) ve tanıyı kesin olarak doğrulamak için mikroskop altında incelenir.
• Bir tedavi planının geliştirilmesi: Meme kanseri doğrulanırsa; kanserin türüne, evresine ve diğer özelliklerine göre kişiye özel bir tedavi planı geliştirilir. Plan; cerrahi, kemoterapi, radyoterapi, hormon tedavisi veya hedefe yönelik tedaviyi içerebilir.
• Takip: Tedaviden sonra, memeyi izlemek ve hastalığın nüksüne dair herhangi bir işareti saptamak için düzenli mamografiler yapılabilir.