Biyopsi Analizi

Biyopsi analizi süreci, tedaviyi yürüten hekimin, örneğin alındığı bölgeye bağlı olarak çeşitli yöntemler (iğne biyopsisi, eksizyonel biyopsi veya endoskopik biyopsi gibi) kullanarak şüpheli doku veya hücrelerden bir örnek almasından sonra başlar. Örnek, korunması ve mikroskobik inceleme için hazırlanması amacıyla derhal patoloji laboratuvarına gönderilir. Laboratuvarda, bir patolog veya uzman bir laboratuvar teknisyeni, hücresel yapısını korumak ve bozulmasını önlemek için örneği özel bir çözeltide (formalin gibi) sabitlemeyi içerebilen ilk işlemleri gerçekleştirir. Ardından örnek şu aşamalardan geçer: işleme (suyun uzaklaştırılması ve yerine parafin gibi bir maddenin konması), kesme (parafine gömülü dokunun bir mikrotom kullanılarak çok ince dilimler halinde kesilmesi) ve boyama (dilimlere farklı boyaların uygulanarak farklı hücre ve doku bileşenlerinin belirginleştirilmesi ve mikroskop altında görünür kılınması). Patolog, hücrelerin şeklini, boyutunu ve düzenini değerlendirmek ve herhangi bir anormal değişikliği veya hastalıklı hücreleri (kanser hücreleri gibi) tespit etmek için boyanmış lamları mikroskop altında inceler. Hastalığın türünü ve özelliklerini belirlemeye yardımcı olan ek bilgiler elde etmek için doku üzerinde ek testler (immünohistokimya veya genetik test gibi) de yapılabilir.

Biyopsi analizi, tanıyı doğrulamak veya sorunun niteliğini belirlemek için ayrıntılı doku incelemesi gerektiren bir duruma ilişkin tıbbi bir şüpheye dayanarak istenen bir tanı işlemidir. Biyopsi analizinin kendisi belirtilere neden olmaz (örneğin alınmasından kaynaklanabilecekler dışında), ancak mevcut belirtilerin nedenini belirlemek veya diğer incelemelerden elde edilen anormal bulguları değerlendirmek için yapılır. Bir hekimin biyopsi analizi gerektiren bir hastalıktan şüphelenmesine yol açabilecek belirtiler veya klinik bulgular şunlardır:

• Anormal yumruların veya kitlelerin varlığı: Cilt altında elle hissedilebilir ya da görüntüleme testleriyle (röntgen, ultrason, BT taraması veya MRG gibi) saptanabilir.
• Ciltte açıklanamayan değişiklikler: Şekil, boyut veya renk değiştiren benler ya da iyileşmeyen yaraların ortaya çıkması gibi.
• Anormal kanama veya açıklanamayan akıntı: Vücudun herhangi bir bölgesinden.
• Bağırsak veya mesane alışkanlıklarında kalıcı değişiklikler: Sindirim veya idrar sisteminde sorunlara işaret edebilir.
• Kan veya idrar testlerinde anormal sonuçlar: Bir organ veya vücut sisteminde sorun olduğunu gösterebilir.
• Geleneksel tedaviye yanıt vermeyen kronik iltihap.
• Tıbbi muayenelerde görülen organ fonksiyon sorunları.

Kesin tanı için sıklıkla biyopsi analizi gerektiren bu belirtilerin veya şüpheli durumların altında yatan nedenler şunlardır:

• Kanser: Biyopsi analizi, çoğu kanser türünün teşhisinde altın standarttır; kanser hücrelerinin varlığını, türünü, derecesini ve bazen evresini belirleyebilir.
• Benign (iyi huylu) tümörler: Bir tümörün kanserli olmadığını doğrulamak ve türünü belirlemek için.
• Kronik veya akut iltihap: İltihabın nedenini ve şiddetini belirlemek (hepatit, nefrit veya inflamatuar bağırsak hastalığı gibi).
• Enfeksiyon: Bazı durumlarda etken organizmanın türünü belirlemek.
• Otoimmün hastalıklar: Doku incelemesi, belirli organları etkileyen otoimmün hastalıkların karakteristik değişikliklerini gösterebilir.
• Metastatik bir tümörün kaynağının belirlenmesi: Bir tümör, şüphelenilen birincil bölgeden farklı bir konumda bulunursa.
• Belirli durumlarda doku hasarının boyutunun değerlendirilmesi: Kronik böbrek hastalığı veya karaciğer hastalığı gibi.

Biyopsi analizi kullanılarak yapılan “Tanı”, doku örneğini mikroskop altında inceleyen ve hücrelerin ve dokunun niteliğini belirlemek için gerekli boyama teknikleri ile ek testleri kullanan bir patolog tarafından gerçekleştirilir. Patoloğun raporu, belirli bir hastalığın, özellikle kanserin varlığını doğrulayan veya dışlayan nihai tanı raporudur. Rapor, mikroskop altında gözlemlenenlerin ayrıntılı bir açıklamasını ve nihai tanıyı içerir.

“Tedavi”, biyopsi analizi işleminin kendisi değil, biyopsi analizi sonuçlarının sağladığı doğru tanıya dayanarak geliştirilen tedavi planıdır. Biyopsi sonuçları, en uygun tedavi yolunun belirlenmesinde ve hastalığın şiddetinin değerlendirilmesinde çok önemlidir. Örneğin alınması ve analiz edilmesinden sonraki aşamalar şunlardır:

• Örneğin alınması: Tedaviyi yürüten hekim doku örneğini alır.
• Örneğin laboratuvarda işlenmesi: Örnek, laboratuvar teknisyenleri ve patolog tarafından mikroskobik inceleme için hazırlanır.
• Mikroskobik inceleme ve rapor oluşturma: Patolog, boyanmış lamları inceler ve tanı raporunu yazar.
• Sonuçların tedaviyi yürüten hekimle görüşülmesi: Tedaviyi yürüten hekim patoloji raporunu alır ve bulgularını hastayla görüşür.
• Bir tedavi planı geliştirme: Biyopsi analizinden elde edilen nihai tanıya (örneğin kanserin türü, evresi ve derecesi) dayanarak tedaviyi yürüten hekim, tümörü çıkarmak için cerrahi, kemoterapi, radyoterapi, hedefe yönelik tedavi, hormon tedavisi veya bu tedavilerin bir kombinasyonunu içerebilen en etkili tedavi planını önerir.
• Tedavi yanıtının izlenmesi: Bazı durumlarda, tümörün tedaviye yanıtını izlemek veya yeni değişiklikleri saptamak için takip biyopsileri alınabilir.
• Takip programının belirlenmesi: Hastalığın niteliğine ve tanısına dayanarak, gelecekteki düzenli tıbbi kontroller için bir program belirlenir.