Mammografia

Mammografię wykonuje się zazwyczaj w pracowni obrazowej przez technika specjalizującego się w mammografii. Pacjentka jest proszona o rozebranie się od pasa w górę i założenie fartucha. Pierś umieszcza się na specjalnej platformie aparatu mammograficznego i delikatnie uciska między dwiema przezroczystymi plastikowymi płytkami przez kilka sekund, podczas gdy wykonywane jest zdjęcie rentgenowskie. Zwykle wykonuje się dwa zdjęcia każdej piersi (jedno z góry na dół i jedno z boku), a w razie potrzeby lepszej oceny określonego obszaru można wykonać dodatkowe projekcje. Ucisk pomaga spłaszczyć i rozłożyć tkankę piersi, aby zmniejszyć jej grubość, co obniża niezbędną dawkę promieniowania oraz poprawia jakość i szczegółowość obrazu, ułatwiając wykrycie drobnych zmian. Niektóre kobiety mogą odczuwać dyskomfort lub łagodny ból podczas ucisku, ale trwa on bardzo krótko. Istnieją różne rodzaje mammografii, w tym mammografia cyfrowa 2D oraz mammografia 3D (tomosynteza), która dostarcza wielu obrazów pod różnymi kątami w celu zrekonstruowania trójwymiarowego obrazu piersi, co może być szczególnie przydatne w przypadku gęstej tkanki piersi.

Mammografia to procedura diagnostyczna i profilaktyczna stosowana do oceny zdrowia piersi oraz wykrywania nieprawidłowych zmian, niezależnie od tego, czy występują objawy. Powody wykonania mammografii (zarówno w ramach rutynowego badania przesiewowego, jak i diagnostyki) obejmują:

• Rutynowe badanie przesiewowe (mammografia przesiewowa): Wykonywane okresowo u kobiet w określonych grupach wiekowych (zalecenia różnią się w zależności od wytycznych medycznych) w celu wczesnego wykrycia raka piersi, zanim pojawią się jakiekolwiek objawy. Celem jest wykrycie guzów, gdy są małe i łatwiejsze do leczenia.
• Obecność czynników ryzyka raka piersi: Takich jak silny wywiad rodzinny w kierunku raka piersi lub jajnika, przebyty rak piersi lub obecność określonych mutacji genetycznych zwiększających ryzyko.
• Ocena diagnostyczna (mammografia diagnostyczna): Wykonywana w celu oceny objawów lub nieprawidłowych oznak w piersi zauważonych przez pacjentkę lub podczas badania klinicznego, bądź w celu oceny nieprawidłowych zmian wykrytych w poprzedniej rutynowej mammografii.

Objawy lub oznaki, które mogą skłonić lekarza do zlecenia mammografii diagnostycznej, obejmują:

• Obecność nowego guzka lub zgrubienia w piersi lub pod pachą: Bolesnego lub bezbolesnego.
• Zmiana wielkości lub kształtu piersi.
• Zmiany skóry piersi: Takie jak zaczerwienienie, obrzęk, wciągnięcie skóry lub wygląd przypominający skórkę pomarańczy.
• Zmiany brodawki sutkowej: Takie jak wciągnięcie brodawki, wysypka wokół brodawki lub nieprawidłowa wydzielina z brodawki (zwłaszcza krwista lub samoistna z jednej brodawki).
• Utrzymujący się ból piersi lub pod pachą niezwiązany z cyklem miesiączkowym.
• Zmiany w klinicznym badaniu piersi wykonanym przez lekarza.

„Diagnostyka” za pomocą mammografii opiera się na interpretacji zdjęć rentgenowskich piersi przez radiologa (specjalistę w odczytywaniu obrazów piersi). Radiolog poszukuje wszelkich obszarów nieprawidłowej gęstości, guzów, zwapnień (drobnych złogów wapnia) lub zaburzeń struktury tkanki piersi, które mogą wskazywać na guz łagodny lub złośliwy. Bieżące zdjęcia porównuje się z wcześniejszymi (jeśli są dostępne) w celu wykrycia nowych zmian.

„Leczenie” nie jest samą procedurą mammografii, lecz planem leczenia opracowanym przez lekarza prowadzącego na podstawie diagnozy postawionej dzięki wynikom mammografii i często wymaga dalszych badań w celu potwierdzenia rozpoznania. Mammografia odgrywa kluczową rolę we wczesnym wykrywaniu, umożliwiając rozpoczęcie leczenia na wcześniejszych etapach choroby. Etapy po mammografii obejmują:

• Interpretacja wyników: Radiolog analizuje obrazy i sporządza raport opisujący wyniki oraz klasyfikujący je za pomocą systemu BI-RADS (Breast Imaging Reporting and Data System), który wskazuje prawdopodobieństwo raka i zaleca kolejny krok.
• Przekazanie wyników pacjentce i lekarzowi: Raport jest wysyłany do lekarza prowadzącego, a pacjentka zostaje poinformowana o wynikach. W przypadku nieprawidłowych wyników pacjentka i lekarz są kontaktowani w celu dalszej obserwacji.
• Dodatkowe badania (w razie potrzeby): Jeśli mammografia wykaże podejrzany obszar, lekarz może zalecić dodatkowe badania, takie jak: mammografia diagnostyczna z powiększonymi projekcjami, USG piersi w celu lepszej oceny zmian (litych lub torbielowatych) lub rezonans magnetyczny piersi w określonych przypadkach.
• Biopsja: Jeśli po dodatkowych badaniach nadal istnieje podejrzenie raka, pobiera się niewielką próbkę podejrzanej tkanki (biopsja) i bada pod mikroskopem w celu ostatecznego potwierdzenia rozpoznania.
• Opracowanie planu leczenia: Jeśli rak piersi zostanie potwierdzony, opracowuje się indywidualny plan leczenia oparty na typie, stopniu zaawansowania i innych cechach nowotworu. Plan może obejmować operację, chemioterapię, radioterapię, hormonoterapię lub terapię celowaną.
• Obserwacja: Po leczeniu można wykonywać regularne mammografie w celu monitorowania piersi i wykrywania wszelkich oznak nawrotu choroby.