Fiziksel hastalıkların tanılanması geleneksel anlamında, meditasyon terapisi gerektiren bir durum için resmi bir tıbbi "tanı" yoktur. Bunun yerine, meditasyon terapisinin uygunluğu; bireyin yaşadığı belirtilere, tedavi hedeflerine ve öz farkındalığa dayanan bir yaklaşıma katılma istekliliğine göre değerlendirilir. Terapist (çoğu zaman bir psikolog, psikiyatrist veya sertifikalı bir farkındalık temelli terapist); meditasyon terapisinin uygun olup olmadığını belirlemek ve farklı ya da ek tedavi yaklaşımları gerektirebilecek diğer durumları ele almak için kapsamlı bir değerlendirme yapar.
Meditasyon terapisindeki "tedavi", meditasyon ve farkındalık tekniklerinin öğrenilmesine ve uygulanmasına odaklanır. "Tedavinin" aşamaları genellikle şunları içerir:
- İlk değerlendirme ve hedef belirleme: Belirtilerin, öykünün ve hastanın terapiden neyi elde etmeyi umduğunun görüşülmesi.
- Farkındalık ve meditasyon konusunda eğitim: Temel ilkelerin ve pratiğin zihni ve bedeni nasıl etkileyebileceğinin anlaşılması.
- Temel meditasyon tekniklerinin öğrenilmesi: Nefese odaklanma, beden taraması ve yürüyüş meditasyonu gibi; çoğu zaman terapistin rehberliğindeki uygulama yoluyla.
- Düzenli pratik: Hasta, terapi seansları arasında ev ödevi olarak düzenli meditasyon ve farkındalık yapmaya teşvik edilir.
- Pratik sırasındaki deneyimlerin keşfedilmesi: Pratik sırasında karşılaşılan güçlüklerin, zorlukların ve deneyimlerin ve farkındalığın günlük yaşamda nasıl uygulanacağının görüşülmesi.
- Farkındalığın özel uygulamaları: Farkındalığın; stresi, anksiyeteyi veya ağrıyı tetikleyen belirli durumlarda nasıl uygulanacağının öğrenilmesi.
- Zor düşünceler ve duygularla çalışma: Olumsuz düşünce ve duyguları, onlara kapılmadan veya kontrolü onlara bırakmadan nasıl gözlemleyeceğini öğrenme.
- İlerlemenin gözden geçirilmesi ve planın ayarlanması: Belirtilerin azalmasında ve pratik yapabilme becerisindeki ilerleme düzenli olarak değerlendirilir ve tedavi planı gerektiğinde ayarlanır.
- Uzun vadeli pratiğin sürdürülmesi: Resmi terapi seansları sona erdikten sonra pratiğe devam etmesi için hastaya gerekli araç ve kaynakların sağlanması.