Witrektomia

Proces witrektomii rozpoczyna się od starannej oceny stanu oka pacjenta oraz zidentyfikowania przyczyny problemu ze wzrokiem. Operację wykonuje się zazwyczaj w znieczuleniu miejscowym z sedacją lub, w niektórych przypadkach, w znieczuleniu ogólnym. Chirurg wykonuje kilka niewielkich nacięć (zwykle trzy nacięcia, każde o szerokości mniejszej niż pół milimetra) w białej części oka (twardówce). Przez te nacięcia wprowadza się bardzo cienkie narzędzia chirurgiczne, w tym narzędzie tnąco-ssące (witrektom) do usunięcia ciała szklistego, źródło światła umożliwiające obserwację wnętrza oka oraz kolejny instrument służący do wstrzykiwania płynu w celu utrzymania ciśnienia i kształtu oka podczas operacji. Po usunięciu ciała szklistego chirurg zajmuje się podstawowym problemem siatkówki, takim jak usunięcie krwotoku lub tkanki bliznowatej, naprawa odwarstwienia siatkówki za pomocą lasera lub krioterapii albo zamknięcie otworów w siatkówce. Pod koniec operacji jamę można wypełnić jałowym roztworem soli fizjologicznej, pęcherzykiem gazu lub powietrza albo olejem silikonowym, aby pomóc utrzymać siatkówkę na miejscu podczas okresu gojenia. Niewielkie nacięcia zamyka się szwami, jeśli jest to konieczne, lecz często są one samouszczelniające. Po operacji na oko zakłada się opatrunek lub osłonę.

Sama witrektomia nie powoduje objawów; jest ona raczej metodą leczenia stanów chorobowych, które prowadzą do objawów wpływających na widzenie. Objawy, które mogą wymagać witrektomii, oraz ich przyczyny obejmują — objawy:

• Nagła lub stopniowa utrata wzroku: Może być częściowa lub całkowita.
• Widzenie „błysków”: Wrażenie nagłych błysków światła w widzeniu obwodowym.
• Nagłe pojawienie się lub znaczne nasilenie „mętów”: Widzenie czarnych plamek, nitek lub „pajęczyn” poruszających się w polu widzenia.
• Ciemna zasłona lub cień przesłaniający część pola widzenia: Może wskazywać na odwarstwienie siatkówki.
• Niewyraźne lub zamglone widzenie, które nie poprawia się po założeniu okularów.
• Zniekształcone lub faliste widzenie (metamorfopsja): Szczególnie w widzeniu centralnym.

Przyczyny (schorzenia, które mogą wymagać witrektomii):

• Proliferacyjna retinopatia cukrzycowa: Rozrost nieprawidłowych nowych naczyń krwionośnych w siatkówce i ciele szklistym, które mogą powodować krwawienie oraz tkankę bliznowatą pociągającą siatkówkę.
• Krwotok do ciała szklistego: Nagromadzenie krwi w ciele szklistym, które blokuje światło i powoduje znaczne zamglenie widzenia. Może być spowodowany retinopatią cukrzycową, przedarciami siatkówki lub urazami oka.
• Odwarstwienie siatkówki: Oddzielenie warstwy siatkówki od leżących pod nią warstw podporowych, co grozi trwałą utratą wzroku, jeśli nie zostanie szybko leczone.
• Otwór w plamce: Otwór powstający w plamce (centrum siatkówki odpowiedzialnym za ostre widzenie centralne), powodujący zniekształcenie widzenia i utratę widzenia centralnego.
• Błona nasiatkówkowa: Cienka warstwa tkanki tworząca się na powierzchni siatkówki, powodująca jej pomarszczenie i zniekształcenie widzenia.
• Zapalenie wnętrza gałki ocznej (endophthalmitis): Ciężka bakteryjna lub grzybicza infekcja wewnątrz oka, która wymaga usunięcia ciała szklistego w celu usunięcia czynników zakaźnych i bezpośredniego wstrzyknięcia antybiotyków.
• Ciężkie urazy oka: Które mogą prowadzić do obecności ciał obcych wewnątrz oka, znacznego krwawienia lub uszkodzenia siatkówki i ciała szklistego.
• Powikłania po operacji zaćmy: Takie jak fragmenty soczewki wpadające do jamy ciała szklistego.

Diagnostyka schorzeń, które mogą wymagać witrektomii, rozpoczyna się od kompleksowego badania oka oraz szczegółowego wywiadu medycznego. Metody diagnostyczne obejmują:

• Badanie dna oka po rozszerzeniu źrenicy: Po rozszerzeniu źrenicy specjalnymi kroplami lekarz bada siatkówkę, nerw wzrokowy i ciało szkliste za pomocą narzędzi powiększających i źródła światła.
• Ultrasonografia oka: Szczególnie przydatna, gdy siatkówki nie można wyraźnie uwidocznić z powodu gęstego krwotoku lub zmętnienia ciała szklistego.
• Optyczna koherentna tomografia (OCT): Zapewnia obrazy przekrojowe siatkówki, plamki i ciała szklistego o wysokiej rozdzielczości, niezbędne do rozpoznawania otworów w plamce, błon nasiatkówkowych oraz obrzęku siatkówki.
• Angiografia fluoresceinowa: Do żyły wstrzykuje się barwnik, a siatkówkę fotografuje się w celu oceny krążenia krwi oraz wykrycia nieprawidłowych naczyń krwionośnych lub przecieków.

Głównym sposobem leczenia tych schorzeń jest zabieg witrektomii. Etapy leczenia obejmują:

• Ocena przedoperacyjna: Obejmuje niezbędne badania, omówienie szczegółów operacji, potencjalnych ryzyk i korzyści, rodzaju zastosowanego znieczulenia oraz spodziewanego okresu rekonwalescencji.
• Operacja: Wykonywana w jałowej sali operacyjnej w odpowiednim znieczuleniu. Chirurg wykonuje niewielkie nacięcia, usuwa ciało szkliste, nieprawidłowe materiały lub tkankę bliznowatą, przeprowadza wszelkie niezbędne naprawy siatkówki, a następnie wypełnia jamę substancją zastępczą (roztworem soli fizjologicznej, gazem lub olejem silikonowym).
• Opieka pooperacyjna: Pacjentowi podaje się krople do oczu (antybiotyki i leki przeciwzapalne) oraz inne leki w razie potrzeby. Niektórzy pacjenci mogą wymagać utrzymywania określonej pozycji głowy (np. twarzą w dół) przez kilka dni lub tygodni, jeśli w celu stabilizacji siatkówki użyto pęcherzyka gazu lub oleju silikonowego.
• Rekonwalescencja: Pacjent może odczuwać niewielki ból lub dyskomfort oraz niewyraźne widzenie w pierwszych dniach po operacji. Widzenie stopniowo poprawia się z czasem, w miarę wchłaniania pęcherzyka gazu (jeśli był użyty) lub usunięcia oleju silikonowego (jeśli jest to konieczne w późniejszej operacji).
• Wizyty kontrolne: Kluczowe jest zgłaszanie się na wszystkie wizyty kontrolne u okulisty w celu monitorowania procesu gojenia, pomiaru ciśnienia w oku oraz oceny reakcji siatkówki na leczenie.
• Usunięcie oleju silikonowego (jeśli był użyty): Jeśli użyto oleju silikonowego, wymagany jest kolejny zabieg chirurgiczny w celu jego usunięcia po kilku miesiącach, gdy siatkówka się ustabilizuje.