Terapia celowana

Czym jest terapia celowana?

Terapia celowana działa poprzez atakowanie określonych cząsteczek lub białek wewnątrz komórek nowotworowych, ograniczając ich wzrost i rozprzestrzenianie się. Jej mechanizm działania obejmuje:

1. Blokowanie sygnałów wzrostu: Zapobieganie podziałom i namnażaniu się komórek nowotworowych.
2. Wzmacnianie układu odpornościowego: Wspomaganie naturalnych mechanizmów obronnych organizmu w atakowaniu komórek nowotworowych.
3. Odcinanie dopływu krwi do guzów: Uniemożliwianie im otrzymywania niezbędnych składników odżywczych.

Objawy i przyczyny

Nowotwory leczone terapią celowaną

Terapia celowana jest skuteczna w leczeniu:

• Raka piersi: Zwłaszcza przypadków związanych z białkiem HER2.
• Raka płuc: U pacjentów z mutacjami EGFR lub ALK.
• Białaczki (nowotworu krwi): Takiej jak przewlekła białaczka szpikowa (CML).
• Czerniaka (nowotworu skóry): Z mutacjami BRAF.
• Raka jelita grubego: Z mutacjami genów KRAS lub BRAF.

Dlaczego stosuje się terapię celowaną

• Komórki nowotworowe zawierają mutacje genetyczne, które czynią je podatnymi na leki celowane.
• Nowotwór nie zareagował na tradycyjną chemioterapię.
• Celem jest zminimalizowanie działań niepożądanych poprzez skupienie się wyłącznie na komórkach nowotworowych.

Diagnostyka i leczenie

Badania diagnostyczne kwalifikujące do terapii celowanej

Aby ustalić, czy pacjent kwalifikuje się do terapii celowanej, przeprowadza się specjalistyczne badania:

• Badania genetyczne i molekularne: Identyfikują mutacje w komórkach nowotworowych.
• Analiza biopsji tkankowej: Bada ekspresję białek w guzie.
• Badania krwi: Śledzą odpowiedź na leczenie i wykrywają biomarkery.

Rodzaje terapii celowanych

1. Przeciwciała monoklonalne: Wiążą się z białkami powierzchniowymi komórek nowotworowych, aby zablokować ich wzrost, takie jak trastuzumab w HER2-dodatnim raku piersi.
2. Inhibitory kinazy tyrozynowej (TKI): Blokują sygnały wyzwalające wzrost nowotworu, jak imatynib w przewlekłej białaczce szpikowej.
3. Inhibitory angiogenezy: Zapobiegają tworzeniu się naczyń krwionośnych guza, takie jak bewacyzumab w raku jelita grubego.
4. Immunoterapia celowana: Wzmacnia układ odpornościowy, aby wykrywał i niszczył komórki nowotworowe.

---

Sposób podawania terapii celowanej

• Dożylnie (IV): Wstrzykiwana bezpośrednio do krwiobiegu.
• Doustnie: Przyjmowana w postaci tabletek lub kapsułek według ustalonego harmonogramu.

Potencjalne działania niepożądane

Choć bardziej precyzyjna niż chemioterapia, terapia celowana może nadal powodować:

• Zmęczenie.
• Wysokie ciśnienie krwi.
• Wysypkę i suchość skóry.
• Problemy trawienne, takie jak biegunka lub zaparcia.
• W niektórych przypadkach powikłania wątrobowe lub nerkowe.

Skuteczność i wyniki

• Terapia celowana jest często skuteczniejsza niż chemioterapia w przypadku niektórych nowotworów.
• Zapewnia spersonalizowane leczenie, minimalizując szkody dla zdrowych komórek.
• Poprawia wskaźniki odpowiedzi i przeżycia w zaawansowanych przypadkach nowotworów.